باب وجود ذهنى مسائل مربوط به علم را بحث مىكنند ، باز در عين حال مسائل باب علم را هم در جاى خودش طرح مىكنند ؛ چون آن بحث از يك جنبه بوده است و اين بحث از جنبهء ديگر . پس اين بحث در واقع از يك نظر بحث در ماهيت علم است و از نظر ديگر بحث دربارهء تقسيم وجود است به دو نحوهء خاص : وجود ذهنى و وجود عينى . ارتباط بحث « وجود ذهنى » با « مناط صدق در قضايا » يك نكتهء ديگر هم در اينجا مقدمتا بايد اضافه كنيم و آن اين است كه ما يك بحثى در اينجا داريم به نام « وجود ذهنى » و يك بحثى هم در چند فصل بعد داريم به نام « مناط صدق و كذب » . اين دو بحث نزديك به يكديگرند ولى عين يكديگر نيستند . در باب وجود ذهنى بحث اين است كه وقتى ما اشياء را درك مىكنيم چه رابطه‌اى ميان صورت ذهنى ما و شىء درك شده است ؟ چه رابطه‌اى است ميان اين و آن ؟ ( كه نظريات مختلف را در اين باره بعدا مىگوييم ) در ذهن ما چه چيزى پيدا مىشود كه ملاك آگاهى ماست و مىگوييم « ما آگاهيم » ؟ اين آگاهى چيست ؟ اين بحث بيشتر جنبهء تصورى دارد . بحث دربارهء رابطهء تصور ماست با شىء خارجى . ولى بحث مناط صدق و كذب بيشتر به باب قضايا مربوط مىشود ؛ بحث دربارهء اين است كه ملاك صادق بودن يك قضيه چيست . پس آن بحث فرق دارد با بحث وجود ذهنى « 1 » .

--> ( 1 ) . - در بحث وجود ذهنى وجودش را بايد تصور كرد و در آنجا وجودش را بايد تصديق كرد . استاد : بله ، بحث تصديق است ؛ بحث اين است كه ملاك صادق بودن چيست ؟ ملاك حقيقت چيست ؟ ( كه اگر گاهى « حقيقت » مىگويند بيشتر به اين جهت است ) . ملاك حقيقى بودن يك قضيه چيست ؟ چرا ما بعضى از قضايا را مىگوييم حقيقى است ، صدق است ، صحيح است و بعضى از قضايا را مىگوييم خطاست ، كذب است ، دروغ است ؟ از لحاظ قضيه بودن كه هر دو قضيه‌اند در ذهن ما ؛ مناط چيست ؟ كه اينها در بحث مناط صدق و كذب مىگويند مناط انطباق با واقع است . اگر من مىگويم الآن ساعت هفت بعد از ظهر است ، اين قضيه را مىگويند صادق است براى اينكه با يك واقعيتى انطباق دارد و اما اگر بگويم الآن ساعت دوازده است ، اين قضيه را مىگويند كاذب است و چون با آن واقعيتى كه از آن حكايت مىكند انطباق ندارد . اين مسأله كه ملاك حقيقت چيست ، ملاك صدق و كذب چيست ، از آن مسائل دامنه‌دار دنياى اروپاست .